Κείμενα

ΛΟΥΤΡΟ ΑΠΟ ΦΩΣ

Ο ζωγραφικός κόσμος του Άκη Τσέβη

του Χάρη Καμπουρίδη

Με έντονη δική τους θεματολογία και με καλλιτεχνική μαστοριά οι πίνακες του Άκη Τσέβη υποβάλλουν αμέσως στον θεατή τον κόσμο τους. Τα θέματα είναι πολύ χαρακτηριστικά και ελκύουν το βλέμμα, αλλά την ίδια στιγμή λειτουργούν υποβλητικά τόσο η χρωματική τους ατμόσφαιρα, όσο και η κλιμάκωση του φωτός και η σχεδιαστική αποτύπωση της στιγμής, ολοκληρώνοντας τη σύνθεση κάθε έργου.

Πρόκειται για νέες γυναίκες με μαγιό δίπλα στη καλοκαιρινή θάλασσα, συνοδευμένες συχνά από μικρά παιδιά ή σκυλάκι συντροφιάς ή αξεσουάρ του θαλασσινού μπάνιου, ενώ αρκετές φορές διακρίνουμε και πλεούμενα στο νερό, ή φρούτα δίπλα στις ξαπλώστρες. ένα θέμα σταθερό που σε λίγες μόνο περιπτώσεις αντικαθίσταται από μια μεγάλη μοτοσικλέτα δρόμου.

φως και κίνηση

Η πρώτη εντύπωση που σχηματίζεται είναι πως ο καλλιτέχνης εμπνέεται από την καθημερινότητα της καλοκαιρινής παραλίας και των τουριστικών διακοπών. Το σώμα είναι σχεδόν γυμνό κι αποζητά από τον ήλιο όσο το δυνατόν περισσότερο φώς και σε όσα περισσότερα σημεία του σώματος. Η θάλασσα είναι η αφορμή, ο κύριος στόχος είναι το καλοκαιρινό άπλετο φώς, η ηλιοθεραπεία. Το φώς αυτό για τον ζωγράφο είναι το εργαλείο με το οποίο παρατηρεί, ερευνά, και αποτυπώνει τις γραμμώσεις των μυών, τις εναλλαγές σκιάς και φωτός, κάνοντας τις πρωταγωνιστικές φόρμες να στέκουν στο χώρο σαν γλυπτά. Η φωτοσκίαση επίσης συνιστά μια σκηνογραφία που λειτουργεί θεατρικά, σαν μια σκηνή δρώμενων πάνω στην άμμο. Η γυναίκα ασχολείται με το κορμί της, βάζει αντηλιακό, χαζεύει τους άλλους, προσέχει το παιδάκι, διαβάζει, και γενικά ζει αυτές τις τετριμμένες αλλά και τόσο χαρακτηριστικές στιγμές της ηλιοθεραπείας στον οικείο μεσογειακό μας χώρο.

από το ρεαλιστικό στο ρομαντικό

Για τον Τσέβη η οπτική αυτή αφορμή του θέματος γίνεται αφετηρία για μια σειρά από εικαστικούς σχολιασμούς που εντοπίζονται με ευαισθησία και αναδύονται με διακριτικότητα και καλλιτεχνική μαστοριά.

Καταρχήν το ‘πάγωμα’ της εικόνας σε μια χαρακτηριστική στιγμή – όταν η γυναίκα σκύβει πλάγια σε μια χαρακτηριστική στάση, όταν βυθίζεται στη λιακάδα ακίνητη, κοκ -  ο ζωγράφος μεταβάλλει το απλό ρεαλιστικό στοιχείο σε γενική αντιληπτική ιδέα, σε αρχέτυπο, σε μια αφαιρετική, διατύπωση, που άλλοτε μοιάζει ποιητική-ρομαντική κι άλλοτε αισθησιακή-γήινη. Ένα έμπειρο εικαστικό βλέμμα θα θυμηθεί σ’ αυτή τη περίπτωση την καινοτομική συνεισφορά του ιμπρεσιονισμού στον εντοπισμό και στην αποτύπωση της πολύ λεπτής φέτας του χρόνου, του ‘ενσταντανέ’, που ανάγει σε κεντρική ιδέα την κινησιολογική επιλογή της κορυφαίας εκφραστικής στιγμής. Είναι μια μεγάλη διαχρονική παράδοση στη νεότερη ζωγραφική η οποία φτάνει και μέχρι την χρήση της γιγαντοαφίσας στην πόπ άρτ.

Ακόμη παραπέρα, ο Τσέβης συναντά τον κόσμο κορυφαίων μετεμπρεσιονιστών ζωγράφων όπως ο Σερά ο οποίος μάλιστα ζωγράφισε επίσης τον ‘αποχαυνωτικό’ κόσμο των λουομένων, όπως αφήνονται στο καλοκαιρινό έντονο φώς.

Ταυτόχρονα όμως ο Τσέβης εφάπτεται μιας άλλης σημαντικής ζωγραφικής παράδοσης, του οριενταλισμού, καθώς αναπτύσσει μια ηδυπαθή ατμόσφαιρα με κεντρικό θέμα τη σύγχρονη λουόμενη-οδαλίσκη. Ένας βαθύτερος ρομαντισμός και μια καταφυγή σε νέους κόσμους, έξω από το δυτικοευρωπαϊκό στερεότυπο, κρύβεται στην πηγή της οριενταλιστικής ζωγραφικής.

στοχασμός για τη τέχνη και τα ανθρώπινα

Ο ζωγράφος διαισθάνεται τη διάθεση φυγής και διεξόδου των πρωταγωνιστών του και την αποδίδει συνήθως συμβολικά και διακριτικά, με ένα εγκαταλελειμμένο παιδικό παιχνίδι π.χ. ή και απερίφραστα σε αρκετούς άλλους πίνακες, π.χ. στην γυναίκα που ατενίζει τον θαλασσινό ορίζοντα ή και, αλλού, με τη μοτοσικλέτα δρόμου και ταξιδιού όταν γίνεται κεντρική θεματολογία.

Είναι πολύ ενδιαφέρον το πως ο καλλιτέχνης αξιοποιεί εικαστικές και αισθητικές αξίες για να μετασχηματίσει ένα ρεαλιστικό θέμα σε διατύπωση καλλιτεχνική, ποιητική.

Το έντονο φώς είναι ασφαλώς η πραγματικότητα του απεικονιζόμενου θέματος, αλλά ταυτόχρονα και ένας συμβολικός εικαστικός μηχανισμός, ο διάλογος φωτισμένης επιφάνειας με την σκιά, το μπαρόκ κιαροσκούρο που εκφράζει το παιχνίδι των αντιθέτων.

Το χρώμα διατηρεί την έντονη, σχεδόν φανταχτερή, υπόστασή του, αλλά και θυμίζει ότι δεν είναι παρά η ‘επιδερμίδα’ της οπτικής πραγματικότητας (χρως στα αρχαιοελληνικά σημαίνει δέρμα) και ότι παραμέσα υπάρχει η ενέργεια, είτε ως κίνηση και ενσταντανέ είτε ως ακινησία και ρεμβασμός.

Ως γενική ιδέα και ως τελική γεύση οι πίνακες του Άκη Τσέβη είναι μια διερευνητική, ευαίσθητη αλλά και στοχαστική διατριβή για τη ζωγραφική την ίδια αλλά και για την ανθρώπινη κατάσταση, για τον διάλογο του σώματος με το φώς.

Χάρης Καμπουρίδης

τεχνοκριτικός-σημειολόγος

μέλος της Academia Europaea